Leucose bij katten

Gastblog van Marjolein Fredrix, vrijwilligster bij Zwerfkat in Nood en dierenarts in spé.

Leucose staat ook bekend als leukemie bij katten en wordt veroorzaakt door een virus. Een positieve testuitslag is enorm schrikken, maar hoeft geen doodvonnis te zijn – veel katten kunnen het virus uitstekend zelf de baas.

Marius is 6 jaar. Hij is besmet met aids én leukemie.
Marius is 6 jaar. Hij is besmet met FIV én FeLV.

Wat is leucose?

Leucose wordt veroorzaakt door een retrovirus: het feline leukemievirus (FeLV). Het behoort tot dezelfde virusgroep als kattenaids (FIV) en het kan allerlei ziektebeelden veroorzaken: tumoren, onderdrukking van het immuunsysteem, diarree, vruchtbaarheidsstoornissen en beenmergproblemen. Het virus is wereldwijd verspreid en een behoorlijk percentage katten komt in aanraking met het virus. Het komt zowel bij huiskatten als bij zwerfkatten voor. Gelukkig worden lang niet alle katten er ziek van en is het ook niet besmettelijk voor mensen.

Ziekteontwikkeling van leucose

Het virus komt het lichaam binnen via de neus, de mond of de ogen. Het zal zich vervolgens vermeerderen in de amandelen en de lymfeknopen in de keelstreek. Bij zo’n 40% van de dieren ontwikkelt zich direct een efficiënte immuniteit, waardoor het virus gedood wordt en de kat beschermd is tegen een nieuwe infectie.
Bij de overige dieren kan het virus doorbreken in de bloedbaan, waarna het zich vestigt in organen als de milt, de lymfeknopen en de thymus. Ook wordt na een tijdje het beenmerg bereikt, waar sterke vermeerdering plaatsvindt. Vanuit het beenmerg treedt het virus massaal weer de bloedbaan in en invadeert alle sneldelende cellen. De helft van de katten waarbij dit gebeurt, ontwikkelt alsnog een goede immuunreactie, waardoor het virus in een latente (slapende) toestand teruggebracht wordt en geen tekenen van ziekte zal veroorzaken.
Bij de andere helft lukt dit niet en blijft het virus actief aanwezig in de bloedbaan. Deze dieren worden ziek na een periode van 3 maanden tot 3 jaar. Het virus veroorzaakt tumoren, doordat het de rem wegneemt bij zich delende cellen: hierdoor kunnen zij onbeperkt delen. De tumoren kunnen overal in het lichaam voorkomen, maar bevinden zich vooral in de buikorganen en bij jonge katten ook in de thymus, wat een belangrijke oorzaak van ‘fading kitten syndrome’ is. Daarnaast kan leukemie optreden waarbij abnormale bloedcellen ontstaan, of kan het virus het beenmerg afbreken waardoor er te weinig bloedcellen worden aangemaakt. Ook leidt het virus tot een onderdrukking van het immuunsysteem, waardoor de kat heel gevoelig wordt voor verschillende infecties en wondjes nog maar moeilijk genezen.

Testen op leukemie

Middels een bloedtest kan FeLV met zekerheid vastgesteld worden. De dierenarts kan een zogenaamde SNAP-test uitvoeren – 1 druppeltje bloed op een teststrip en het resultaat kan binnen 15 minuten afgelezen worden. Deze test detecteert het virus zelf. Echter, omdat een groot percentage van de katten voldoende immuniteit ontwikkelt en het virus ofwel doodt ofwel in slaaptoestand brengt, is het van groot belang om na 3 maanden nog eens te testen. Pas als deze 2e test ook positief is, kan met zekerheid gezegd worden dat de kat FeLV-positief is én blijft en uiteindelijk ziek zal worden.

Is leukemie besmettelijk?

Het leucosevirus is gemakkelijk overdraagbaar via traanvocht, urine, ontlasting, melk en vooral via speeksel. Het virus kan niet lang overleven in de omgeving, waardoor vrij intensief contact tussen katten nodig is in de vorm van elkaar wassen. Maar ook het delen van dezelfde voerbakjes of kattenbak kan voor besmetting zorgen. Moeders kunnen het bovendien via de melk overdragen aan hun kittens.

Levensverwachting van katten met leucose

•    Voor dieren die positief getest worden en al ziek zijn is de prognose zeer slecht: 70% sterft binnen 8 weken en slechts een enkeling leeft langer dan 6 maanden. Genezing is niet mogelijk en door het snelle verloop van de ziekte is behandeling weinig zinvol.
•    Ook dieren waarbij het virus het beenmerg heeft bereikt en zich massaal in het bloed bevindt, hebben een sterk verkorte levensduur: niet meer dan een kwart leeft langer dan anderhalf jaar. Deze dieren zijn 2x positief getest, maar op het moment van testen nog niet ziek.

Er zijn diverse goede leucose-vaccins op de markt. Voor de gemiddelde katteneigenaar is inenten niet van belang, want de kans op contact met het virus is niet zo groot. Loopt je kat buiten in een gebied waar veel zwerfkatten zijn of vang je zelf regelmatig zwerfkatten in je eigen huis op, dan kan inenten zinvol zijn.

Romeo7
Romeo is besmet met FeLV en toch al 10 jaar oud!

 

2 gedachten over “Leucose bij katten”

  1. Hoe vaak moet deze enting herhaald worden? Is ieder jaar echt weer nodig?
    Ik heb gelezen dat er de laatste tijd gezegd wordt dat bij honden één keer per vier jaar voldoende is en dat vaker enten zelfs het imuunsysteem zou verzwakken.

  2. Hallo Laura,

    Het officiële advies is bij de eerste keer 2 entingen met een tussenpoos van 3 weken en daarna een jaarlijkse booster.

    Dat gezegd hebbende: ik heb al mijn katten maar 1x laten vaccineren, zonder booster na 3 weken (een deel met Fevaxyn pentofel (Fort Dodge), een ander deel met Leucogen (Virbac)) en ben van zinnen ze om de drie jaar tegen leucose te vaccineren. Dat is echter geen wetenschappelijk onderbouwde keuze.

    Groetjes,

    Marjolein

Reacties zijn gesloten.